Vi chất dinh dưỡng là gì?
Vi chất dinh dưỡng ở đây bàn tới các vitamin và các chất khoáng vi lượng, chất khoáng vi lượng là những chất mà nhu cầu mỗi ngày dưới 1 mg.
Vai trò của các vitamin và khoáng vi lượng là:
- Cấu tạo nên cơ thể
- Cấu tạo nên các enzyme xúc tác
- Cấu tạo nên các hormon chuyển hóa.
Bản thân các vi chất tham gia vào các quá trình chuyển hóa. Thường các vi chất dinh dưỡng cơ thể không tự tổng hợp được mà phải nạp vào nhờ thực phẩm hoặc thuốc.
Những trẻ nào dễ bị thiếu vitamin A?
- Trẻ em dưới 3 tuổi
- Trẻ dưới 5 tuổi bị mắc các bệnh sởi, viêm hô hấp cấp, tiêu chảy kéo daì, suy dinh dưỡng nặng
- Trẻ bú mẹ nhưng bà mẹ ăn uống thiếu vitamin A thì đứa bé cũng có thể thiếu vitamin A
- Trẻ không được bú mẹ cũng có nguy cơ thiếu vitamin A
- Trẻ bị thiếu kẽm cũng có thể bị thiếu vitamin A
* Thức ăn nào giàu vitamin A?
- Thức ăn động vật
- Dầu mỡ
- Các loại rau xanh có hàm lượng caroten đáng chú ý là rau muống, xà lách, rau ngót, rau diếp, rau dền, hành lá, hẹ lá, rau thơm
- Các loại củ quả: gấc, cà rốt, đu đủ, xoài…
Trẻ nào dễ bị thiếu sắt?
- Trẻ sanh non, sanh đôi
- Trẻ bị nhiễm giun
- Trẻ bị viêm dạ dày tá tràng
- Chế độ ăn không hợp lý: uống quá nhiều sữa, uống nước trà, không ăn thịt
* Biểu hiện sớm của thiếu sắt ở trẻ nhỏ: lưu ý các biểu hiện này không đặc hiệu, nếu xuất hiện nhiều biểu hiện trên nền 1 đứa bé có nguy cơ kể trên thì có thể nghĩ tới trẻ thiếu sắt, khi đó nên làm xét nghiệm khảo sát thêm.
- Trẻ hay khóc,
- Vật vã,
- Chán ăn, (thường kết hợp với thiếu kẽm)
- Ngủ ít, (thường + thiếu kẽm và Mg)
- Chậm chạp,
- Kém minh mẫn,
- Nhức đầu, chóng mặt, ù tai.
- Tuy nhiên da có thể chưa xanh
- Giảm trương lực cơ, chậm biết ngồi, biết đứng, biết đi, bắp thịt nhảo, bụng chướng.
- Dễ hồi hộp, tim đập nhanh, dễ bị suy tim
=> Khi thiếu sắt nặng sẽ biểu hiện thiếu máu trên lâm sàng: da xanh xao, môi nhợt, bàn tay bàn chân nhợt nhạt, củng mạc mắt nhợt nhạt hoặc trắng.
=> Thức ăn nào có nhiều sắt? thức ăn động vật(thịt đỏ: đà điểu, bò..), các loại rau xanh, các loại đậu…
Trẻ nào dễ bị thiếu kẽm?
- Ăn uống không hợp lí do thức ăn ít kẽm (ăn chay, ít ăn động vật), hoặc do trong thức ăn có thành phần phytate và xơ cản trở hấp thu Zn. (ví dụ các nước iran, Ai cập) …
- Bú mẹ hoàn toàn: thiếu kẽm có triệu chứng thường thì hiếm xảy ra, nếu có thì ở trẻ sanh non, do các bà mẹ này có hàm lượng kẽm trong sữa rất thấp
- Bị các bệnh:
- Acrodermatitis enteropathica
- Bệnh CROHN
- Bệnh xơ nang
- Bệnh hồng cầu hình liềm (sick cell disease)
- Bệnh lí gan: nặng và mạn tính.
- Nuôi ăn tĩnh mạch thiếu kẽm: hội chứng thận hư, đái tháo nhạt…
- Vận động viên
* Biểu hiện của thiếu kẽm: Thiếu hụt kẽm nhẹ liên quan tới tình trạng giảm khả năng miễn dịch, giảm mùi vị, giảm thị lực ban đêm, giảm sản xuất tinh trùng. Thiếu kẽm nặng đặc trưng bởi suy giảm miễn dịch nặng, nhiễm trùng tái đi tái lại, viêm da bóng nước, tiêu chảy và rụng tóc
* Thức ăn nào giàu kẽm? Hàu, gan, hamburger, cheerios, hạt hướng dương, hồ đào, thịt gà, sữa, trứng….
Trẻ nào dễ bị thiếu vitamin D?
- Da tối màu
- Bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đặc biệt ở những đứa trẻ mẹ cũng thiếu vitamin D
- Trẻ non tháng
- Chế độ ăn thiếu động vật: ăn chay trường, ăn kiêng, không ăn thịt ….
- Dùng thuốc kháng co giật, kháng virus, corticoid, kháng nấm….
- Sống ở vùng vĩ độ cao
- Trong mùa đông
- Ít chơi ngoài nắng
- Trẻ béo phì
- Những rối loạn về gen
* Thức ăn nào giàu vitamin D?
Dầu cá(cá hồi, cá thu, cá mòi), dầu gan cá, gan, nội tạng động vật, long đỏ trứng, sữa và các chế phẩm của sữa (sữa mẹ có hàm lượng D thấp)
Thực phẩm nào giàu vitamin B1?
Nấm men, đậu, thịt heo, gạo nâu và ngũ cốc làm từ ngũ cốc nguyên hạt…..
Thực phẩm nào giàu vitamin C?
Quả cam quýt, cà chua, khoai tây, giáp brussel, súp lơ, bông cải xanh, dâu tây, cải bắp và rau bina…
Tài liệu tham khảo
https://www.facebook.com/diendannhikhoa/posts/719055224958667?__tn__=K-R